کپک آسپرژیلوس

Figure: Aspergillus mold of fig caused byA. flavus (Photographs by Zeinab Bolboli)

کپک آسپرژیلوسی یکی از مخرب­ ترین عوامل بیماری ­زای میوه است. این بیماری در کالیفرنیا به عنوان دومین بیماری مهم در انجیر گزارش شده است. علاوه بر اثرات مستقیم و کاهش کیفیت و کمیت محصول، تولید توکسین به وسیله­ ی این قارچ اثرات سرطان ­زایی در انسان دارد  (Matz, 1918; Stover et al., 2007). علاوه بر این، وجود این توکیسن در انجیرهای صادراتی یکی از مهم­ترین موانع صادرات و بازاریابی این محصول ارزشمند است.

علائم بیماری

در مراحل اولیه بیماری به صورت لکه­ های قهوه­ ای کوچک و فرورفته­ ی نرم نمایان می­ شود. ریسه­ های سفید قارچ بیمارگر در نواحی داخلی میوه گسترش پیدا خواهد کرد. در برخی مطالعات مشخص شده­ است که بافت ­های داخلی انجیر ممکن است به رنگ قهوه ­ای روشن تغییر رنگ پیدا کنند و داخلی­ ترین قسمت­ های میوه سرشار از اسپورهای قارچ خواهد شد (Carpenter, 1983). هم­زمان با رسیدن میوه حجم فراوانی از اسپورهای و اندام­های باردهی قارچ درون حفره­ ی میوه تشکیل می­ شود (Michailides, 2003). اگرچه حدود 23 گونه از جنس Aspergillus را به عنوان عامل این بیماری معرفی کرده ­اند اما گونه­ ی A. flavus به عنوان خطرناک ­ترین و مخرب­ ترین عامل این بیماری معرفی شده است که میوه­ های انجیر را در تمام نقاط جهان تحت تاثیر قرار می ­دهد .(Stover et al., 2007) حساسیت میوه در هنگام بلوغ به حداکثر ممکن می­ رسد. اگرچه زخم ­ها و صدمات ناشی از نیش حشرات نقش اصلی را در انتشار بیماری ایفا نمی­ کند اما نقش حشرات در انتقال و جابجایی اسپورهای قارچ و انتشار بیماری بسیار قابل توجه است .(Michailides, 2003)  

مدیریت بیماری:

گردزدایی از باغات انجیر ممکن است منجر به کاهش احتمال آلودگی توسط قارچ عامل بیماری شود(Michailides, 2003) . تلاش­ها برای کنترل این بیماری باید روی ردیابی و کاهش توکسین­های قارچی متمرکز باشد(Stover et al., 2007). به دلیل اهمیت بالای وجود آب در تولید توکسین­­های افلاتوکسین و اُکراتوکسین در میوه­ های انجیر، کنترل رطوبت بهترین راه­برد در جلوگیری از آلودگی­ های توکسین قارچی مدیریت این بیماری محسوب می­ شود.(Heperkan et al., 2012)

تالیف و گردآوری: زینب بلبلی، دانشجوی دکتری بیماری شناسی گیاهی، دانشگاه شیراز z.bolboli@shirazu.ac.ir