آفت شپشک ستاره ای انجیر Ceroplastes rusci L.Ceroplastes

شپشک ستاره ای انجیر یکی از آفت های انجیراست که بیشتر به شاخه‌های جوان حمله کرده و در صورت  شدت ، برگها و میوه ها را نیز مبتلا می کند. شپشک انجیرعلاوه بر خسارات مستقیم به درخت انجیر،  آن را نسبت به حمله لارو ساقه خوار از خانواده سوسکهای شاخه بلند تضعیف می کند. درختان مورد حمله  این آفت معمولا پس از ۴-۵ سال خشک می شوند. این آفت ترشحات عسلک مانندی بر روی برگ ها ،  شاخه ها و تنه از خود باقی می گذارند. درختان مبتلا به این آفت زودتر از درختان سالم منطقه خزان  می‌کنند و میوه های آنها نیز ریز و چروکیده می شود. آفت شپشک ستاره ای انجیر علاوه بر استان  فارس در کردستان نیز دیده شده است. این آفت در حال حاضر یکی از مهمترین آفت های انجیر در آبسرد  و کرفت خفر می باشد. در سالهای اخیر این آفت در بسیاری از مناطق انجیر کاری استان فارس مانند  استهبان ، نی ریز، آبسرد ، کرفت ، سیمکان ، جهرم و کوار شیوع پیدا کرده است. شپشک انجیر در  لبنان ، اردن ، ترکیه و سوریه نیز وجود دارد و خسارت آن فوق العاده زیاد گزارش شده است.  

زیست شناسی آفت شپشک انجیر 

شپشک ستاره ای انجیر نیمه کروی و از ۸ قطعه منظم مومی احاطه شده که در وسط هر یک لکه سفید  رنگی دیده می شود. قطر حشره ماده کامل در حدود ۴ میلی متر و ارتفاع آن5/2 تا ۳ میلیمتراست.  رنگ شپشک ستاره ای انجیر خاکستری مایل به بنفش است. ولی در قسمت مجاور به قطعات ، اطرافش  تیره تر و در قسمت وسط نقطه سفید رنگی وجود دارد. صفحات مومی کناری گاهی زرد نارنجی و یا  مایل به قرمز می‌باشد. می توان این موم را از روی بدن شپشک ستاره ای برداریم و یا به واسطه حرارت  دادن در الکل آن را حل کنیم. با برداشتن موم ، خود حشره ظاهر می گردد که رنگ این آفت انجیر  خرمایی یکنواخت بوده و شکلش نیمه‌ کروی و سطح بدن آن صاف می باشد.شپشک انجیر زمستان  را به صورت پوره های سن ۲ در روی سرشاخه های جوان درختان انجیر سپری می کنند. در اواخر  فروردین هم زمان با افزایش دما پوره ها شروع به تغذیه از شیره نباتی درختان انجیر می کنند. در اواخر  دهه دوم اردیبهشت‌ ماه اکثریت جمعیت حشره را ماده‌ای بالغ تشکیل می‌دهد. تخم ریزی شپشک ستاره ای  انجیر از اوایل دهه سوم اردیبهشت ماه آغاز و تخم ریزی این آفت در اوایل خرداد ماه به اوج خود می رسد.  مدتی پس از باز شدن تخم ها ، پوره ها از زیر سپر مادری بیرون می آیند و روی برگها ، ساقه و میوه  متفرق می شوند. در سن دوم پوره ها بزرگتر بوده و مقادیر زیادی عسلک ترشح می‌کنند. 

پوره ها پس از تغذیه و پوست اندازی به سرعت رشد نموده و در اواخر تیرماه ماده های بالغ ظاهر می شوند.  ماده ها در اواسط مردادماه شروع به تخم گذاری می کنند و نسل تابستانه را بوجود می آورند. میانگین  تعداد تخم ها در شپشک انجیر ۱۲۰۰ عدد می باشد. نسل تابستانه پس از تبدیل به پوره سن ۲ فعالیت  خود را بر روی درخت انجیر کاهش می دهد. شپشک ستاره ای انجیر زمستان را به صورت پوره نسل  ۲ سپری می کند. 

مبارزه با شپشک انجیر 

شپشک ستاره ای انجیردر کشورهای سوریه ، لبنان و اردن توسط یک نوع زنبور به نام scutellista cyanea motsoh و همچنین در خفر استان فارس این آفت انجیر به وسیله یک زنبور از جنس ” tetrastichus ”  پارازیته می گردد. این زنبور پوره های شپشک را مورد حمله قرار می دهد. پوره های مورد حمله قرار  گرفته رنگ شفاف و ارغوانی خود را از دست داده و به رنگ زرد تیره در می آیند. این نوع زنبور  می تواند به میزان ۴۰ درصد شپشک انجیر را پارازیته و از بین ببرد. هرس سر شاخه های آلوده و  سوزاندن آنها در اواخر زمستان می تواند نقش موثری در کنترل این آفت درخت انجیر داشته باشد.

  سم پاشی با استفاده از روغن ولک 5/2 درصد به صورت مخلوط با سم دورسبان ۱ –5/1 در هزار در اواخر زمستان تاثیر بسیار خوبیدر کاهش شپشک انجیر دارد. تعداد زیادی ازاین آفات هنگام ریزش برگ  انجیر در پاییز تلف می شوند. در لبنان مصرف امولسیون سم متاسیستوکس 50% به نسبت1/0 درصد ماده فعال که در اواخر خرداد یا مرداد سمپاشی شود نتیجه خوبی داده است.